شناسنامهٔ غذا
جگر گوسفند
نام‌های دیگر: جگر سیاه گوسفند، جگر گوسفندی Lamb, variety meats and by-products, liver, raw · Ovis aries
جگر سیاه گوسفند، خام. هر ۱۰۰ گرم ۱۳۹ کیلوکالری، ۲۰٫۴ گرم پروتئین، ۳۷۱ میلیگرم کلسترول، ۶٫۹۸ میلیگرم مس و ۷۳۹۱ میکروگرم ویتامین A (همه بهصورت رتینول) دارد؛ این مقدار ویتامین A نزدیک به ۲٫۵ برابر سقف مجاز روزانهٔ ویتامین A آماده برای بزرگسالان است.[۱][۵]
- ۷۳۹۱میکروگرمویتامین A
- ۹۰میکروگرمویتامین B12
- ۷میلی‌گرممس
- ۳۷۱میلی‌گرمکلسترول
در ۱۰۰ گرم جگر سیاه گوسفند، خام[۱]
ماشین‌حساب ارزش غذایی
ارزش غذایی جگر گوسفند در یک اونس جگر خام (حدود ۲۸ گرم)
وزن یک سیخ جگر کبابی در منبع معتبری پیدا نشد، پس آورده نشد. اندازه‌ها از رکورد USDA جگر خام است؛ وزن «یک اونس» در منبع به گرم نیامده و از نسبت کالری همان رکورد محاسبه شده، پس تقریبی است.[۱]
درشت‌مغذی‌ها
مواد معدنی
نوار رنگی درصد ارزش روزانه است، بر پایهٔ مقادیر مرجع FDA برای بزرگسالان.[۲]
مقایسه
جگر گوسفند خام و پخته
| در ۱۰۰ گرم | جگر خام[۱] | جگر پخته در آب کم[۳] | جگر تفت‌داده در تابه[۴] |
|---|---|---|---|
| انرژی (کیلوکالری) | ۱۳۹ | ۲۲۰ | ۲۳۸ |
| پروتئین (گرم) | ۲۰٫۴ | ۳۰٫۶ | ۲۵٫۵ |
| چربی (گرم) | ۵ | ۸٫۸ | ۱۲٫۷ |
| کلسترول (میلیگرم) | ۳۷۱ | ۵۰۱ | ۴۹۳ |
| ویتامین A (میکروگرم) | ۷۳۹۱ | ۷۴۹۱ | ۷۷۸۲ |
| مس (میلیگرم) | ۷ | ۷٫۱ | ۹٫۸ |
| آهن (میلیگرم) | ۷٫۴ | ۸٫۳ | ۱۰٫۲ |
همهٔ اعداد برای ۱۰۰ گرم است. جگر کبابی (روی آتش) در USDA رکورد جداگانه ندارد. جگر با پختن آب از دست می‌دهد، پس هر ۱۰۰ گرم جگر پخته مواد مغذی بیشتری دارد: طبق همین رکوردها ۱ پوند (۴۵۴ گرم) جگر خام پس از پختن در آب کم حدود ۳۳۶ گرم و پس از تفت دادن حدود ۳۲۲ گرم میشود (محاسبه از کالری). ویتامین A در ۱۰۰ گرم جگر پخته هم بیش از ۷۴۰۰ میکروگرم است.[۱][۳][۴]
احتیاط
چه کسانی در مصرف جگر گوسفند احتیاط کنند؟
ویتامین A بسیار زیاد
سقف مجاز روزانهٔ ویتامین A آماده (رتینول، از منابع حیوانی) برای بزرگسالان ۳۰۰۰ میکروگرم است و NIH می‌گوید این سقف دربارهٔ غذا و مکمل هر دو صدق میکند. ۱۰۰ گرم جگر گوسفند خام ۷۳۹۱ میکروگرم رتینول دارد، یعنی نزدیک به ۲٫۵ برابر این سقف. به گفتهٔ NIH مصرف منظم مقدار زیاد ویتامین A آماده میتواند باعث خشکی پوست، درد عضلات و مفاصل، خستگی، افسردگی و آزمایش کبد غیرطبیعی شود.[۱][۵]
بارداری: جگر نخورید
NHS جگر و فراوردههای جگر را در فهرست غذاهایی که در بارداری باید از آن‌ها پرهیز کرد آورده است، چون ویتامین A زیادی دارند که میتواند به جنین آسیب بزند. NIH هم می‌گوید مصرف ویتامین A آماده بیش از سقف مجاز میتواند باعث نقص مادرزادی شود.[۶][۵]
جگر نیم‌پز
دولت کبک (کانادا) می‌گوید جگر ممکن است باکتری‌های بیماری‌زا مثل کمپیلوباکتر داشته باشد و چون بافتی متخلخل دارد، باکتری با کوچک‌ترین برش به داخل آن راه پیدا میکند. پختن بیرون جگر و صورتی ماندن داخل آن برای از بین بردن همهٔ باکتری‌ها کافی نیست.[۷]
نقرس
سازمان خدمات بهداشتی ایرلند (HSE)، با محتوای برگرفته از NHS، به افراد مبتلا به نقرس توصیه میکند زیاد گوشت قرمز، قلوه، جگر یا غذای دریایی نخورند.[۸]
کلسترول بالا
۱۰۰ گرم جگر گوسفند خام ۳۷۱ میلیگرم کلسترول دارد، یعنی ۱۲۴٪ ارزش روزانهٔ ۳۰۰ میلیگرمی FDA؛ یک اونس (حدود ۲۸ گرم) حدود ۱۰۵ میلیگرم.[۱][۲]
خرید، مصرف و نگهداری
نکته‌های خرید و مصرف جگر گوسفند
دماسنج برای جگر کبابی
دولت کبک دمای داخلی ۶۳ درجهٔ سانتیگراد را برای جگر و دیگر اندرونهٔ گاو، گوساله و بره توصیه میکند و می‌گوید برای اطمینان از رسیدن به این دما از دماسنج استفاده کنید.[۷]
حساب ویتامین A در یک اونس
یک اونس (حدود ۲۸ گرم) جگر گوسفند خام حدود ۲۰۹۵ میکروگرم رتینول دارد، یعنی حدود ۷۰٪ سقف مجاز روزانهٔ ۳۰۰۰ میکروگرمی بزرگسالان؛ ۴ اونس (۱۱۳ گرم) حدود ۸۳۵۰ میکروگرم.[۱][۵]
مکمل ویتامین A را هم بشمارید
طبق NIH سقف ۳۰۰۰ میکروگرمی ویتامین A آماده جمع غذا و مکمل است؛ اگر مکمل حاوی رتینول یا رتینیل استر می‌خورید، ویتامین A جگر هم به همان سقف اضافه میشود.[۵]
پرسش‌های رایج
پرسش‌های رایج دربارهٔ جگر گوسفند
جگر گوسفند چند کالری دارد؟
هر ۱۰۰ گرم جگر گوسفند خام ۱۳۹ کیلوکالری دارد و یک اونس (حدود ۲۸ گرم) حدود ۳۹ کیلوکالری. ۱۰۰ گرم جگر پخته در آب کم ۲۲۰ و جگر تفت‌داده در تابه ۲۳۸ کیلوکالری دارد، چون با پختن آب جگر کم میشود.[۱][۳][۴]
جگر گوسفند چقدر ویتامین A دارد؟
۱۰۰ گرم جگر خام ۷۳۹۱ میکروگرم ویتامین A بهصورت رتینول دارد؛ سقف مجاز روزانهٔ ویتامین A آماده برای بزرگسالان ۳۰۰۰ میکروگرم است.[۱][۵]
آیا در بارداری میشود جگر خورد؟
NHS توصیه میکند در بارداری از جگر و فراوردههای جگر پرهیز شود، چون ویتامین A زیادی دارند که میتواند به جنین آسیب بزند.[۶]
جگر کبابی را تا کجا باید پخت؟
تا دمای داخلی ۶۳ درجهٔ سانتیگراد برای جگر بره، طبق توصیهٔ دولت کبک؛ صورتی ماندن داخل جگر کافی نیست و بهتر است با دماسنج اندازه بگیرید.[۷]
منابع (۸)
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Lamb, variety meats and by-products, liver, raw. FDC ID 172531. fdc.nal.usda.gov/food-details/172531/nutrients
- U.S. Food and Drug Administration. Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels. fda.gov/food/nutrition-facts-label/daily-value-nutrition-and-supplement-facts-labels
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Lamb, variety meats and by-products, liver, cooked, braised. FDC ID 172532. fdc.nal.usda.gov/food-details/172532/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Lamb, variety meats and by-products, liver, cooked, pan-fried. FDC ID 172533. fdc.nal.usda.gov/food-details/172533/nutrients
- NIH Office of Dietary Supplements. Vitamin A and Carotenoids: Fact Sheet for Health Professionals. Updated 10 March 2025. ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminA-HealthProfessional/
- NHS. Foods to avoid in pregnancy. Page last reviewed 15 June 2026. nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/foods-to-avoid-pregnant/
- Gouvernement du Québec. Liver and other offal. Last updated 26 March 2024. quebec.ca/en/health/nutrition/food-safety/preparing-cooking-food-safely/cooking-internal-temperatures/liver-other-offal
- Health Service Executive (HSE), Ireland. Gout. Last reviewed 5 October 2024. www2.hse.ie/conditions/gout
به‌روزرسانی: ۶ آبان ۱۴۰۵. این محتوا آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ پزشک یا متخصص تغذیه نیست.
