شناسنامهٔ غذا
عصارهٔ مرغ و گوشت
نام‌های دیگر: حبهٔ عصاره، عصاره مرغ، عصاره گوشت، بویون Bouillon cube
چاشنی فشرده‌ای که بزرگ‌ترین جزء آن نمک است. در دادهٔ USDA یک حبهٔ ۴٫۸ گرمی عصارهٔ مرغ حدود ۱۱۵۲ میلیگرم سدیم دارد؛ بیش از نیمی از سقف ۲۰۰۰ میلیگرمی سدیم روزانه که WHO توصیه می‌کند.[۱][۶]
ماشین‌حساب ارزش غذایی
ارزش غذایی عصارهٔ مرغ و گوشت در ۱ حبه
در دادهٔ USDA یک حبهٔ عصارهٔ مرغ ۴٫۸ گرم و یک حبهٔ عصارهٔ گوشت حدود ۳٫۶ گرم است. وزن و نمک حبه‌های بازار با برند خیلی فرق می‌کند؛ عدد «سدیم در هر حبه» روی برچسب را ملاک بگیر و اگر لازم شد در «وزن دلخواه» بنویس.[۱]
درشت‌مغذی‌ها
مواد معدنی
نوار رنگی درصد ارزش روزانه است، بر پایهٔ مقادیر مرجع FDA. عددهای ۱۰۰ گرم برای عصارهٔ خشک است، اما معمولاً یک حبه یا کمتر مصرف می‌شود؛ برای همین «۱ حبه» را انتخاب کن تا سهم واقعی سدیم را ببینی.[۵]
مقایسه
عصارهٔ مرغ در کنار عصارهٔ گوشت و نوع کمسدیم
| در ۱۰۰ گرم | حبهٔ عصارهٔ مرغ[۱] | حبهٔ عصارهٔ گوشت[۲] | عصارهٔ کمسدیم[۳] |
|---|---|---|---|
| انرژی (کیلوکالری) | ۱۹۸ | ۱۷۰ | ۴۳۸ |
| سدیم (میلیگرم) | ۲۴۰۰۰ | ۲۴۰۰۰ | ۱۰۶۷ |
| پروتئین (گرم) | ۱۴٫۶ | ۱۷٫۳ | ۱۶٫۷ |
| چربی (گرم) | ۴٫۷ | ۴ | ۱۳٫۹ |
| چربی اشباع (گرم) | ۱٫۲ | ۲ | ۳٫۴ |
| پتاسیم (میلیگرم) | ۳۷۴ | ۴۰۳ | ۳۰۹ |
همهٔ اعداد برای ۱۰۰ گرم عصارهٔ خشک است. در دادهٔ USDA سدیم نوع کمسدیم حدود یک‌بیستم نوع معمولی بود، ولی انرژی و چربی‌اش بیشتر است.
احتیاط
چه کسانی در مصرف عصارهٔ مرغ و گوشت احتیاط کنند؟
فشار خون بالا
کم کردن حدود ۴٫۴ گرم نمک در روز، فشار سیستولیک افراد پرفشار را حدود ۵٫۴ میلی‌متر جیوه پایین آورد. نمک زیاد کنترل فشار را سخت‌تر می‌کند؛ تنظیم دارو فقط با پزشک است.[۱۰]
بیماری کلیه
در بیماران کلیوی غیردیابتی که مهارکنندهٔ ACE میگرفتند، رژیم کمنمک دفع پروتئین ادرار را از ۱٫۶۸ به ۰٫۸۵ گرم در روز رساند. سقف سدیم را پزشک تعیین می‌کند.[۱۱]
کودکان
WHO می‌گوید سقف سدیم کودکان ۲ تا ۱۵ ساله باید بر پایهٔ نیاز انرژی‌شان از سقف بزرگسالان کمتر باشد؛ یک حبه سهم خیلی بزرگ‌تری از سقف روزانهٔ کودک را پر می‌کند.[۶]
سالمندان
در فراتحلیل ۱۳۳ کارآزمایی، اثر کم کردن سدیم بر فشار خون در افراد مسن‌تر و کسانی که فشار بالاتری داشتند بزرگ‌تر بود.[۱۳]
زنان یائسه
در زنان یائسه، رژیم پرنمک دفع کلسیم ادرار را روزانه ۴۲ میلیگرم بالا برد و نشانگر تخریب استخوان هم افزایش یافت.[۱۲]
خرید، مصرف و نگهداری
نکته‌های خرید و مصرف عصارهٔ مرغ و گوشت
نصف حبه یا کمتر
اگر دستور غذا یک حبه می‌خواهد، با نصف یا یک‌چهارم شروع کن. در یک آزمایش چشایی، خورش‌هایی که با عصارهٔ ۱۰ تا ۴۷ درصد کم‌سدیم‌تر پخته شدند به همان اندازه دوست‌داشتنی ارزیابی شدند.[۷]
نمک اضافه نزن
عصاره خودش منبع اصلی سدیم وعده است. وقتی عصاره می‌زنی، قبل از نمک زدن بچش و نمک جدا اضافه نکن.[۷]
برچسب را بخوان
در پیمایش ۱۰۳ عصارهٔ بازار انگلیس، نمک پرنمک‌ترین و کم‌نمک‌ترین مکعب حدود ده برابر فرق داشت. برای تبدیل سدیم به نمک، عدد سدیم را در ۲٫۵ ضرب کن.[۹][۶]
آب‌گوشت خانگی با نمک یددار
آب مرغ یا گوشت را با استخوان، پیاز و سبزی معطر بپز و نمک را خودت و کم اضافه کن؛ حتماً یددار، چون در شمال غنا بیش از دو سوم ید کودکان از حبه‌های ساخته‌شده با نمک یددار می‌آمد.[۶][۱۵]
نمک کمسدیم پتاسیم‌دار
در کارآزمایی بزرگی در روستاهای چین، نمک ۲۵ درصد پتاسیم‌دار سکته را ۱۴ درصد کم کرد. اگر بیماری کلیه داری یا دارویی مصرف می‌کنی که روی پتاسیم خون اثر دارد، اول با پزشک مشورت کن.[۱۴]
پرسش‌های رایج
پرسش‌های رایج دربارهٔ عصارهٔ مرغ و گوشت
یک حبه عصاره چقدر سدیم دارد؟
در دادهٔ USDA یک حبهٔ ۴٫۸ گرمی عصارهٔ مرغ حدود ۱۱۵۲ میلیگرم سدیم دارد؛ حدود ۵۰ درصد ارزش روزانهٔ FDA و ۵۸ درصد سقف ۲۰۰۰ میلیگرمی WHO.[۱][۵][۶]
نصف حبه در یک لیوان آب چقدر نمک دارد؟
در مطالعهای روی سه برند برزیلی، نصف حبه در ۲۵۰ میلیلیتر آب ۷۵۸ تا ۸۱۶ میلیگرم سدیم داشت؛ یعنی ۳۸ تا ۴۱ درصد سقف روزانه.[۸]
یک لیوان آبمرغ آماده با حبه چقدر سدیم دارد؟
در دادهٔ USDA هر ۱۰۰ گرم عصارهٔ مرغ آمادهشده با آب ۳۲۶ میلیگرم سدیم دارد؛ یک لیوان ۲۴۳ گرمی حدود ۷۹۲ میلیگرم.[۴]
عصاره کالری زیادی دارد؟
نه؛ یک حبهٔ ۴٫۸ گرمی حدود ۱۰ کیلوکالری دارد. مسئلهٔ اصلی عصاره نمک است، نه کالری.[۱]
منابع (۱۵)
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Soup, chicken broth cubes, dry. FDC ID 171563. fdc.nal.usda.gov/food-details/171563/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Soup, beef broth, cubed, dry. FDC ID 171561. fdc.nal.usda.gov/food-details/171561/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Soup, bouillon cubes and granules, low sodium, dry. FDC ID 171613. fdc.nal.usda.gov/food-details/171613/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Soup, chicken broth cubes, dry, prepared with water. FDC ID 174566. fdc.nal.usda.gov/food-details/174566/nutrients
- U.S. Food and Drug Administration. Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels. fda.gov/food/nutrition-facts-label/daily-value-nutrition-and-supplement-facts-labels
- World Health Organization. Sodium reduction (fact sheet). Updated 11 May 2026. who.int/news-room/fact-sheets/detail/salt-reduction
- Archer NS, Cochet-Broch M, Mihnea M, et al. Sodium reduction in bouillon: targeting a food staple to reduce hypertension in sub-Saharan Africa. Frontiers in Nutrition. 2022;9:746018. doi.org/10.3389/fnut.2022.746018
- de Vasconcelos AM, dos Santos SML, Dameceno MN, Cavalcante ABD. Physicochemical characterization and comparison of labels of beef bouillon cubes. Food Science and Technology (Campinas). 2018;38(4). doi.org/10.1590/fst.11017
- Action on Salt (CASH). Stock and gravies survey. 2013. actiononsalt.org.uk/news/surveys/2013/stock-and-gravies-
- He FJ, Li J, MacGregor GA. Effect of longer term modest salt reduction on blood pressure: Cochrane systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2013;346:f1325. doi.org/10.1136/bmj.f1325
- Slagman MCJ, Waanders F, Hemmelder MH, et al. Moderate dietary sodium restriction added to angiotensin converting enzyme inhibition compared with dual blockade in lowering proteinuria and blood pressure: randomised controlled trial. BMJ. 2011;343:d4366. doi.org/10.1136/bmj.d4366
- Sellmeyer DE, Schloetter M, Sebastian A. Potassium citrate prevents increased urine calcium excretion and bone resorption induced by a high sodium chloride diet. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2002;87(5):2008–2012. doi.org/10.1210/jcem.87.5.8470
- Huang L, Trieu K, Yoshimura S, et al. Effect of dose and duration of reduction in dietary sodium on blood pressure levels: systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2020;368:m315. doi.org/10.1136/bmj.m315
- Neal B, Wu Y, Feng X, et al. Effect of salt substitution on cardiovascular events and death. New England Journal of Medicine. 2021;385(12):1067–1077. doi.org/10.1056/NEJMoa2105675
- Abizari AR, Dold S, Kupka R, Zimmermann MB. More than two-thirds of dietary iodine in children in northern Ghana is obtained from bouillon cubes containing iodized salt. Public Health Nutrition. 2017;20(6):1107–1113. doi.org/10.1017/S1368980016003098
به‌روزرسانی: ۱ آبان ۱۴۰۵. این محتوا آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ پزشک یا متخصص تغذیه نیست.
