شناسنامهٔ غذا
چیپس سیب‌زمینی
نام‌های دیگر: چیپس ساده، چیپس نمکی Potato chips, plain, salted · Solanum tuberosum L.
برش نازک سیب‌زمینیِ سرخ‌شده و نمک‌زده؛ تنقلات شور بسته‌بندی‌شده در طبقه‌بندی نووا فوقفرآوریشده است. هر ۱۰۰ گرم چیپس ساده حدود ۵۳۲ کیلوکالری، ۳۴ گرم چربی و ۵۲۷ میلیگرم سدیم دارد؛ یعنی حدود یک‌چهارم سقف ۲۰۰۰ میلی‌گرمی سدیم روزانه.[۷][۱][۶]
- ۵۳۲کیلوکالریانرژی
- ۵۲۷میلی‌گرمسدیم
- ۳۴گرمچربی
- ۱۱۹۶میلی‌گرمپتاسیم
در ۱۰۰ گرم چیپس سیب‌زمینی سادهٔ نمک‌دار (بسته‌بندی‌شده)[۱]
ماشین‌حساب ارزش غذایی
ارزش غذایی چیپس سیب‌زمینی در ۱ سهم برچسب (۱ اونس، حدود ۲۲ عدد)
وزن سهم از دادهٔ USDA است: ۱ اونس برابر ۲۸٫۳۵ گرم، حدود ۲۲ عدد چیپس. پاکت ۱۷۰ گرمی بزرگ‌ترین پاکت آزمایش‌شده در مطالعهٔ اندازهٔ پاکت بود. وزن پاکت‌های بازار فرق دارد؛ عدد روی پاکت را در «وزن دلخواه» بنویس.[۱][۸]
نوار رنگی درصد ارزش روزانه است، بر پایهٔ مقادیر مرجع FDA برای بزرگسالان. سازمان جهانی بهداشت برای بزرگسالان کمتر از ۲۰۰۰ میلیگرم سدیم در روز را توصیه می‌کند؛ یک پاکت ۱۰۰ گرمی چیپس ساده به‌تنهایی حدود ۲۶ درصد این سقف را پر می‌کند.[۵][۶][۱]
مقایسه
چیپس ساده در کنار تنوری، کم‌چرب و بی‌نمک
| در ۱۰۰ گرم | ساده نمک‌دار[۱] | تنوری (بازسازیشده)[۲] | کم‌چرب[۳] | ساده بی‌نمک[۴] |
|---|---|---|---|---|
| انرژی (کیلوکالری) | ۵۳۲ | ۴۶۹ | ۴۷۱ | ۵۳۶ |
| چربی (گرم) | ۳۴ | ۱۸٫۲ | ۲۰٫۸ | ۳۴٫۶ |
| کربوهیدرات (گرم) | ۵۳٫۸ | ۷۱٫۴ | ۶۶٫۹ | ۵۲٫۹ |
| فیبر (گرم) | ۳٫۱ | ۴٫۸ | ۵٫۹ | ۴٫۸ |
| پروتئین (گرم) | ۶٫۴ | ۵ | ۷٫۱ | ۷ |
| سدیم (میلیگرم) | ۵۲۷ | ۵۳۶ | ۵۷۱ | ۸ |
| پتاسیم (میلیگرم) | ۱۱۹۶ | ۷۲۱ | ۱۷۴۴ | ۱۲۷۵ |
همهٔ اعداد در ۱۰۰ گرم است. «تنوری» یعنی کم‌چرب‌تر، نه کم‌نمک‌تر. دادهٔ USDA برای چیپس بازسازی‌شدهٔ تنوری است و ممکن است با چیپس تنوری بازار ایران یکسان نباشد؛ برچسب بسته را بخوان.
احتیاط
چه کسانی در مصرف چیپس سیب‌زمینی احتیاط کنند؟
بارداری
در یک مطالعهٔ اروپایی روی ۱۱۰۱ مادر و نوزاد، نوزادانی که بیشترین نشانگر آکریل‌آمید را در خون بند ناف داشتند حدود ۱۳۲ گرم وزن کمتر و ۰٫۳۳ سانتی‌متر دور سر کوچک‌تری داشتند؛ ارتباط، نه علت. نویسندگان کم کردن آکریل‌آمید را در بارداری پیشنهاد کردند؛ بهتر است چیپس را کنار بگذاری.[۱۷]
فشار خون بالا
در مرور کاکرین، کم کردن حدود ۴٫۴ گرم نمک در روز فشار سیستولیک افراد پرفشار را حدود ۵٫۴ میلی‌متر جیوه پایین آورد. یک پاکت ۱۰۰ گرمی چیپس ساده حدود یک‌چهارم سقف سدیم روزانه است.[۱۲][۶][۱]
بیماری قلبی
در فراتحلیل مطالعات مشاهده‌ای، بیشترین مصرف غذای سرخ‌شده در برابر کمترین با حدود ۲۸ درصد خطر بیشتر رویدادهای اصلی قلبی‌عروقی همراه بود؛ ارتباط، نه علت.[۱۱]
کنترل وزن، پیش‌دیابت و دیابت
در سه کوهورت آمریکایی، افزایش مصرف چیپس قوی‌ترین ارتباط را با افزایش وزن داشت: حدود ۰٫۷۷ کیلوگرم در هر ۴ سال. مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده هم با حدود ۱۲ درصد خطر بیشتر دیابت نوع ۲ همراه بود؛ ارتباط، نه علت.[۱۰][۱۳]
محدودیت پتاسیم به دستور پزشک
چیپس ساده حدود ۱۱۹۶ و چیپس کم‌چرب حدود ۱۷۴۴ میلیگرم پتاسیم در ۱۰۰ گرم دارد. اگر بیماری کلیه داری و پتاسیم برایت محدود شده، مقدار را با پزشک یا متخصص تغذیه هماهنگ کن.[۱][۳]
خرید، مصرف و نگهداری
نکته‌های خرید و مصرف چیپس سیب‌زمینی
پاکت کوچک بخر
در مطالعه‌ای روی ۶۰ بزرگسال، هرچه پاکت چیپس بزرگ‌تر بود افراد بیشتر خوردند؛ پاکت ۱۷۰ گرمی در برابر ۲۸ گرمی حدود ۱۴۳ کیلوکالری اضافه به همراه داشت. از پاکت بزرگ، یک سهم جدا کن و بقیه را ببند.[۸]
سدیم ۱۰۰ گرم را روی برچسب ببین
وزن پاکت را در سدیم هر ۱۰۰ گرم ضرب کن و با سقف ۲۰۰۰ میلیگرم مقایسه کن. نسخهٔ بی‌نمک فقط حدود ۸ میلیگرم سدیم در ۱۰۰ گرم دارد.[۶][۴]
رنگ روشن‌تر را انتخاب کن
در بررسی ۷۰ نمونه چیپس، آکریل‌آمید با رنگ قرمز-قهوه‌ای چیپس رابطهٔ معنادار داشت؛ چیپس طلایی‌تر معمولاً آکریل‌آمید کمتری دارد.[۱۵]
چیپس خانگی: خیساندن و روغن نه‌چندان داغ
در یک آزمایش، خیساندن برش‌های سیب‌زمینی در آب به مدت ۹۰ دقیقه آکریل‌آمید را بسته به دمای سرخ کردن ۲۰ تا ۳۸ درصد کم کرد و بالا رفتن دمای روغن از ۱۵۰ به ۱۹۰ درجه آن را به‌شدت زیاد کرد. برش‌ها را خیس کن، خوب خشک کن و تا رنگ طلایی سرخ کن.[۱۶][۱۵]
پرسش‌های رایج
پرسش‌های رایج دربارهٔ چیپس سیب‌زمینی
یک سهم چیپس چند کالری و چقدر نمک دارد؟
یک سهم برچسب (۲۸٫۳۵ گرم، حدود ۲۲ عدد) حدود ۱۵۱ کیلوکالری و ۱۴۹ میلیگرم سدیم دارد؛ حدود ۷ درصد سقف سدیم روزانهٔ WHO. یک پاکت ۱۰۰ گرمی ۵۳۲ کیلوکالری و ۵۲۷ میلیگرم سدیم است.[۱][۶]
چیپس تنوری سالمتر است؟
چیپس تنوری بازسازیشده حدود ۱۸٫۲ گرم چربی و ۴۶۹ کیلوکالری در ۱۰۰ گرم دارد، در برابر ۳۴ گرم و ۵۳۲ کیلوکالری چیپس معمولی؛ اما سدیمش تقریباً همان است: ۵۳۶ میلیگرم.[۱][۲]
منابع (۱۷)
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Snacks, potato chips, plain, salted. FDC ID 169677. fdc.nal.usda.gov/food-details/169677/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Snacks, potato chips, white, restructured, baked. FDC ID 169046. fdc.nal.usda.gov/food-details/169046/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Snacks, potato chips, reduced fat. FDC ID 169683. fdc.nal.usda.gov/food-details/169683/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Snacks, potato chips, plain, unsalted. FDC ID 170649. fdc.nal.usda.gov/food-details/170649/nutrients
- U.S. Food and Drug Administration. Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels. fda.gov/food/nutrition-facts-label/daily-value-nutrition-and-supplement-facts-labels
- World Health Organization. Sodium reduction (fact sheet). Updated 11 May 2026. who.int/news-room/fact-sheets/detail/salt-reduction
- Monteiro CA, Cannon G, Levy RB, et al. Ultra-processed foods: what they are and how to identify them. Public Health Nutrition. 2019;22(5):936–941. doi.org/10.1017/S1368980018003762
- Rolls BJ, Roe LS, Kral TVE, Meengs JS, Wall DE. Increasing the portion size of a packaged snack increases energy intake in men and women. Appetite. 2004;42(1):63–69. doi.org/10.1016/S0195-6663(03)00117-X
- Hall KD, Ayuketah A, Brychta R, et al. Ultra-processed diets cause excess calorie intake and weight gain: an inpatient randomized controlled trial of ad libitum food intake. Cell Metabolism. 2019;30(1):67–77.e3. doi.org/10.1016/j.cmet.2019.05.008
- Mozaffarian D, Hao T, Rimm EB, Willett WC, Hu FB. Changes in diet and lifestyle and long-term weight gain in women and men. New England Journal of Medicine. 2011;364(25):2392–2404. doi.org/10.1056/NEJMoa1014296
- Qin P, Zhang M, Han M, et al. Fried-food consumption and risk of cardiovascular disease and all-cause mortality: a meta-analysis of observational studies. Heart. 2021;107(19):1567–1575. doi.org/10.1136/heartjnl-2020-317883
- He FJ, Li J, MacGregor GA. Effect of longer term modest salt reduction on blood pressure: Cochrane systematic review and meta-analysis of randomised trials. BMJ. 2013;346:f1325. doi.org/10.1136/bmj.f1325
- Lane MM, Gamage E, Du S, et al. Ultra-processed food exposure and adverse health outcomes: umbrella review of epidemiological meta-analyses. BMJ. 2024;384:e077310. doi.org/10.1136/bmj-2023-077310
- EFSA Panel on Contaminants in the Food Chain (CONTAM). Scientific opinion on acrylamide in food. EFSA Journal. 2015;13(6):4104. doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4104
- Mesias M, Nouali A, Delgado-Andrade C, Morales FJ. How far is the Spanish snack sector from meeting the acrylamide Regulation 2017/2158? Foods. 2020;9(2):247. doi.org/10.3390/foods9020247
- Pedreschi F, Kaack K, Granby K. Reduction of acrylamide formation in potato slices during frying. LWT – Food Science and Technology. 2004;37(6):679–685. doi.org/10.1016/j.lwt.2004.03.001
- Pedersen M, von Stedingk H, Botsivali M, et al. Birth weight, head circumference, and prenatal exposure to acrylamide from maternal diet: the European prospective mother–child study (NewGeneris). Environmental Health Perspectives. 2012;120(12):1739–1745. doi.org/10.1289/ehp.1205327
به‌روزرسانی: ۱ آبان ۱۴۰۵. این محتوا آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ پزشک یا متخصص تغذیه نیست.
بیشتر دربارهٔ چیپس سیب‌زمینی
برندهایی که چیپس سیب‌زمینی یا فرآورده‌اش را عرضه می‌کنند
