شناسنامهٔ غذا
سماق
نام‌های دیگر: پودر سماق، سماق ترش Sumac · Rhus coriaria L.
میوهٔ خشک و آسیاب‌شدهٔ گیاه سماق، هم‌خانوادهٔ بادام هندی، پسته و انبه. طعم ترشش بیشتر از اسیدهای آلی مثل اسید مالیک و رنگ قرمزش از آنتوسیانین‌هاست. سهم فیبر در میوهٔ خشک ۱۴٫۶ تا ۲۲٫۱۵ درصد گزارش شده و مواد معدنی‌اش با محل رویش فرق می‌کند.[۲]
- ۳۳٫۲گرمفیبر خام
- ۹٫۶گرمچربی (روغن خام)
- ۳٫۵گرمپروتئین خام
- ۴٫۸گرمخاکستر (کل مواد معدنی)
در ۱۰۰ گرم میوهٔ خشک سماق (نمونهٔ سیسیل)[۱]
ماشین‌حساب ارزش غذایی
ارزش غذایی سماق در ۲ گرم (کارآزمایی کبد چرب)
وزن قاشق سماق را در منبع معتبری پیدا نکردیم، برای همین مقدارها به گرم و از کارآزمایی‌هاست: بیشتر مطالعات ۱ تا ۳ گرم پودر سماق در روز به کار بردند. با ترازوی آشپزخانه وزن کن و عدد را در «وزن دلخواه» بنویس.[۹][۸][۷]
USDA دادهٔ سماق ندارد. این عددها از تحلیل آزمایشگاهی میوهٔ سماق سیسیل است و «فیبر خام» با فیبر رژیمی برچسب‌ها یکی نیست، برای همین درصد ارزش روزانه ندارد. مرور دیگری برای پروتئین ۲٫۳ تا ۲٫۶، فیبر ۱۴٫۶ تا ۲۲٫۱۵ و خاکستر ۱٫۵ تا ۲٫۶۶ درصد گزارش کرده است؛ یعنی ترکیب سماق با رقم و محل رویش خیلی فرق می‌کند. انرژی، قند و تک‌تک مواد معدنی به‌جای عدد برآوردی خالی مانده است. نوار رنگی بر پایهٔ مقادیر مرجع FDA است.[۱][۲][۳]
احتیاط
چه کسانی در مصرف سماق احتیاط کنند؟
حساسیت به بادام هندی، پسته یا انبه
سماق با این‌ها هم‌خانواده است. در مطالعه‌ای روی سرم ۵۶ کودک با احتمال آلرژی به بادام هندی، حدود ۱۹ درصد کودکان حساس به بادام هندی به گونه‌های دیگر همین خانواده هم حساسیت داشتند؛ اهمیت بالینی‌اش هنوز روشن نیست. با چنین آلرژی‌ای، پیش از مصرف با پزشک آلرژی مشورت کن.[۱۱]
داروی کاهندهٔ قند خون
در کارآزمایی ۴۱ بیمار دیابت نوع ۲، روزی ۳ گرم پودر سماق قند ناشتا را از حدود ۱۵۰ به ۱۳۱ میلی‌گرم در دسی‌لیتر رساند. اگر داروی دیابت یا انسولین مصرف می‌کنی، قندت را پایش کن و پزشک را در جریان بگذار.[۷][۵]
داروی فشار خون
در ۸۰ بیمار مصرف‌کنندهٔ کاپتوپریل، افزودن روزی ۱ گرم سماق به مدت ۸ هفته فشار را بیشتر از دارونما پایین آورد. کنار داروی فشار، فشارت را منظم اندازه بگیر.[۹][۱۰]
فشار خون بالا و رژیم کم‌نمک
پژوهشگران یادآوری کرده‌اند که سدیم موجود در سماق می‌تواند روی فشار خون اثر بگذارد. نوع نمکدار را کنار بگذار و فقط سماق خالص و بدون نمک بخر.[۴]
بارداری، شیردهی و کودکان
کارآزمایی‌ها روی بزرگسالان انجام شده‌اند؛ مقدار مکملی را بدون نظر پزشک مصرف نکن. مقدار معمول چاشنی در غذا موضوع جداگانه‌ای است. در فراتحلیل‌ها عوارض کم و خفیف بود و با دارونما تفاوتی نداشت.[۴][۶]
خرید، مصرف و نگهداری
نکته‌های خرید و مصرف سماق
مقدار در مطالعات
در کارآزمایی‌ها معمولاً ۱ تا ۳ گرم پودر سماق در روز مصرف شده و یک فراتحلیل دوز-پاسخ بهترین پاسخ را حدود ۲ گرم در روز برآورد کرد. دربارهٔ مقدارهای خیلی بیشتر داده‌ای نداریم.[۴][۱۲]
مدت و نظم
بیشتر مطالعات ۶ تا ۱۲ هفته طول کشیدند. مصرف پراکنده و گاه‌به‌گاه را با این نتایج مقایسه نکن.[۴]
شکل مصرف
در مطالعات خود پودر میوهٔ سماق به‌صورت کپسول یا همراه غذا مصرف شد. پاشیدن روی ماست، سالاد، برنج یا کباب ساده‌ترین راه برای رسیدن به این مقدار است.[۱۲][۱۰]
انتخاب در خرید
سماق خالص و بدون نمک بخر و برچسب را بخوان. سماق مرغوب قرمز تیره و ترش است؛ این رنگ و طعم از آنتوسیانین‌ها و اسیدهای آلی آن می‌آید.[۴][۲]
نگهداری
در ظرف دربسته، دور از نور، گرما و رطوبت نگه دار تا رنگ و عطرش حفظ شود.
پرسش‌های رایج
پرسش‌های رایج دربارهٔ سماق
روزی چقدر سماق در مطالعات مصرف شده؟
۱ تا ۳ گرم پودر در روز، بیشتر ۶ تا ۱۲ هفته. یک فراتحلیل دوز-پاسخ بهترین پاسخ را حدود ۲ گرم در روز برآورد کرد.[۴][۱۲]
یک قاشق سماق چند گرم است؟
منبع وزنی معتبری پیدا نکردیم و عدد حدسی نمیگذاریم. برای رسیدن به مقدار مطالعات، با ترازوی آشپزخانه وزن کن.
سماق فشار خون را بالا میبرد؟
نه؛ در دو فراتحلیل فشار دیاستولیک بهطور میانگین حدود ۳ میلیمتر جیوه کم شد. اما سماق نمکدار برای فشار خون بالا انتخاب خوبی نیست.[۵][۶][۴]
منابع (۱۲)
- Lo Vecchio G, Cicero N, Nava V, et al. Chemical characterization, antibacterial activity, and embryo acute toxicity of Rhus coriaria L. genotype from Sicily (Italy). Foods. 2022;11(4):538. doi.org/10.3390/foods11040538
- Alsamri H, Athamneh K, Pintus G, Eid AH, Iratni R. Pharmacological and antioxidant activities of Rhus coriaria L. (sumac). Antioxidants. 2021;10(1):73. doi.org/10.3390/antiox10010073
- U.S. Food and Drug Administration. Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels. fda.gov/food/nutrition-facts-label/daily-value-nutrition-and-supplement-facts-labels
- Jafarpour A, Jalali S, Akhlaghi M, Amin Amlashi M. The effect of sumac on cardiometabolic parameters in adults: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition. 2024;11:1305024. doi.org/10.3389/fnut.2024.1305024
- Taheri S, Sohrabi Z, Bahari H, et al. Effects of sumac consumption on blood pressure, glycemic indices, and body composition in adults: a GRADE-assessed systematic review and dose-response meta-analysis. Diabetes & Metabolic Syndrome: Clinical Research & Reviews. 2024;18(9):103122. doi.org/10.1016/j.dsx.2024.103122
- Huang H, He B, Zhou G, Cui Y, Pu R. Quantitative assessment of the effects of sumac (Rhus coriaria) supplementation on cardiovascular disease risk factors: evidence from a meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Complementary Medicine and Therapies. 2025;26:15. doi.org/10.1186/s12906-025-05213-1
- Shidfar F, Rahideh ST, Rajab A, et al. The effect of sumac (Rhus coriaria L.) powder on serum glycemic status, ApoB, ApoA-I and total antioxidant capacity in type 2 diabetic patients. Iranian Journal of Pharmaceutical Research. 2014;13(4):1249–1255. doi.org/10.22037/ijpr.2014.1585
- Kazemi S, Shidfar F, Ehsani S, et al. The effects of sumac (Rhus coriaria L.) powder supplementation in patients with non-alcoholic fatty liver disease: a randomized controlled trial. Complementary Therapies in Clinical Practice. 2020;41:101259. doi.org/10.1016/j.ctcp.2020.101259
- Ardalani H, Hassanpour Moghadam M, Rahimi R, et al. Sumac as a novel adjunctive treatment in hypertension: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial. RSC Advances. 2016;6(14):11507–11512. doi.org/10.1039/C5RA22840A
- Mirenayat FS, Hajhashemy Z, Siavash M, Saneei P. Effects of sumac supplementation on metabolic markers in adults with metabolic syndrome: a triple-blinded randomized placebo-controlled cross-over clinical trial. Nutrition Journal. 2023;22:25. doi.org/10.1186/s12937-023-00854-9
- Bastiaan-Net S, Reitsma M, Cordewener JHG, et al. IgE cross-reactivity of cashew nut allergens. International Archives of Allergy and Immunology. 2019;178(1):19–32. doi.org/10.1159/000493100
- Jafari A, ParsiNezhad B, AhmadianMoghaddam M, et al. Sumac (Rhus coriaria L.) and human metabolic health: a systematic review and meta-analysis. Endocrinology, Diabetes & Metabolism. 2025;9(1):e70135. doi.org/10.1002/edm2.70135
به‌روزرسانی: ۱ آبان ۱۴۰۵. این محتوا آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ پزشک یا متخصص تغذیه نیست.
بیشتر دربارهٔ سماق
برندهایی که سماق یا فرآورده‌اش را عرضه می‌کنند
