شناسنامهٔ غذا
نوشابه زیرو
نام‌های دیگر: نوشابه رژیمی، کولای رژیمی، نوشابه لایت Diet cola (aspartame-sweetened, caffeinated)
آب گازدار طعم‌دار که به‌جای شکر شیرین‌کنندهٔ بدون قند دارد؛ این جدول برای کولای رژیمی با آسپارتام و کافئین است. هر ۱۰۰ گرم حدود ۲ کیلوکالری، بدون قند و با ۱۲ میلیگرم کافئین؛ یک قوطی ۳۵۵ میلیلیتری حدود ۴۳ میلیگرم کافئین دارد. WHO شیرین‌کننده‌های بدون قند را برای کنترل وزن توصیه نمی‌کند.[۱][۱۱][۵]
- ۲کیلوکالریانرژی
- ۱۲میلی‌گرمکافئین
- ۸میلی‌گرمسدیم
- ۹میلی‌گرمفسفر
در ۱۰۰ گرم کولای رژیمی با آسپارتام، کافئیندار[۱]
ماشین‌حساب ارزش غذایی
ارزش غذایی نوشابه زیرو در ۱ قوطی ۳۵۵ میلیلیتری
برای نوشیدنی، هر میلی‌لیتر را حدود ۱ گرم حساب کرده‌ایم و قوطی معمولی را ۳۵۵ میلی‌لیتر گرفته‌ایم. اگر حجم قوطی یا بطری تو فرق دارد، عدد روی برچسب را در «وزن دلخواه» بنویس.[۱۱]
مواد معدنی
نوار رنگی درصد ارزش روزانه است، بر پایهٔ مقادیر مرجع FDA برای بزرگسالان؛ انرژی و کافئین ارزش روزانه ندارند. نوشابههای زیروی دیگر ممکن است شیرین‌کننده و کافئین متفاوتی داشته باشند؛ کافئین نوشابههای کافئیندار در هر ۳۵۵ میلی‌لیتر بین ۲۳ تا ۸۳ میلیگرم است.[۴][۱][۱۱]
مقایسه
زیرو در کنار زیروی بدون کافئین و کولای معمولی
| در ۱۰۰ گرم | کولای رژیمی کافئیندار[۱] | کولای رژیمی بدون کافئین[۲] | کولای معمولی[۳] |
|---|---|---|---|
| انرژی (کیلوکالری) | ۲ | ۱ | ۴۲ |
| کربوهیدرات (گرم) | ۰٫۳ | ۰٫۱ | ۱۰٫۴ |
| قند کل (گرم) | ۰ | ۰ | ۹٫۹ |
| سدیم (میلیگرم) | ۸ | ۴ | ۳ |
| فسفر (میلیگرم) | ۹ | ۱۰ | ۹ |
| پتاسیم (میلیگرم) | ۸ | ۷ | ۵ |
همهٔ عددها برای ۱۰۰ گرم نوشیدنی است. با این عددها یک قوطی ۳۵۵ میلیلیتری کولای معمولی حدود ۳۵ گرم قند دارد و نسخهٔ رژیمی صفر؛ قند کولای معمولی در USDA گلوکز و فروکتوز است.[۳][۱۱]
احتیاط
چه کسانی در مصرف نوشابه زیرو احتیاط کنند؟
فنیل‌کتونوری (PKU)
آسپارتام در بدن فنیل‌آلانین می‌دهد. در آمریکا روی محصولات آسپارتام‌دار باید نوشته شود «PHENYLKETONURICS: CONTAINS PHENYLALANINE» و EFSA گفته سقف مجاز آسپارتام برای بیماران PKU کاربرد ندارد.[۱۰][۹]
بارداری
در کوهورت دانمارکی با ۵۹٬۳۳۴ زن باردار، روزی ۱ وعده یا بیشتر نوشابهٔ رژیمی با ۳۸ درصد احتمال بیشتر زایمان زودرس همراه بود؛ ارتباط، نه علت. سقف کافئین بارداری هم ۲۰۰ میلیگرم در روز از همهٔ منابع است.[۱۷][۱۲]
کودکان
برای کودکان و نوجوانان حدود ۳ میلیگرم کافئین به ازای هر کیلوگرم وزن در روز مبنا پیشنهاد شده و توصیهٔ WHO دربارهٔ شیرینکنندهها کودکان را هم شامل می‌شود.[۱۲][۵]
دیابت نوع ۲ یا پیش‌دیابت
در کارآزمایی دوهفته‌ای روی ۱۲۰ بزرگسال سالم، ساخارین و سوکرالوز پاسخ قند خون را بدتر کردند. در فراتحلیل کوهورت‌ها، هر وعدهٔ روزانهٔ نوشیدنی با شیرین‌کنندهٔ مصنوعی با ۸ درصد خطر بیشتر دیابت همراه بود؛ ارتباط، نه علت.[۲۰][۱۹]
بیماری کلیه
در مطالعهٔ پرستاران آمریکا روی ۳۳۱۸ زن، ۲ وعده یا بیشتر نوشابهٔ رژیمی در روز با حدود ۲ برابر احتمال افت سریع عملکرد کلیه در ۱۱ سال همراه بود؛ ارتباط، نه علت.[۱۸]
دندان حساس یا ساییدگی مینا
در بررسی ۳۸۰ نوشیدنی بازار آمریکا، ۳۹ درصد pH کمتر از ۳ داشتند و «بسیار فرساینده» بودند. همراه غذا و با نی بنوش.[۱۳][۱۴][۱۵]
خرید، مصرف و نگهداری
نکته‌های خرید و مصرف نوشابه زیرو
پله، نه مقصد
WHO توصیه می‌کند شیرین‌کننده‌های بدون قند برای کنترل وزن یا پیشگیری از بیماری استفاده نشوند و به‌جایش شیرینی کل رژیم کم شود. هدف نهایی آب است.[۵]
همراه غذا
نوشیدنی اسیدی بین وعده‌ها، مثلاً دو بار در روز، با بیش از ۱۱ برابر خطر ساییدگی متوسط تا شدید دندان همراه بود و مصرف همراه غذا این خطر را حدود نصف کرد.[۱۴]
با نی
در مطالعه‌ای روی ۲۰ بیمار، نیِ رو به عقب دهان تماس نوشیدنی با دندان‌ها را بیشتر از همه کم کرد.[۱۵]
دور از گرما و آفتاب
در نوشیدنی‌هایی که هم بنزوات سدیم و هم ویتامین C دارند، مقدار کمی بنزن تشکیل می‌شود و گرما و نور آن را سریع‌تر می‌کنند. قوطی را در خودروی داغ نگه ندار.[۱۶]
حساب کافئین
برای بیشتر بزرگسالان تا ۴۰۰ میلیگرم کافئین در روز و تا ۲۰۰ میلیگرم در یک وعده نگرانی ایمنی ندارد؛ هر قوطی نوشابهٔ کافئیندار ۲۳ تا ۸۳ میلیگرم دارد. چای و قهوه را هم بشمار.[۱۲][۱۱]
پرسش‌های رایج
پرسش‌های رایج دربارهٔ نوشابه زیرو
نوشابه زیرو واقعاً کالری ندارد؟
تقریباً. برچسب «بدون کالری» یعنی کمتر از ۵ کیلوکالری در هر وعده. در جدول USDA، هر ۱۰۰ گرم کولای رژیمی حدود ۲ کیلوکالری دارد.[۶][۱]
آسپارتام سرطانزاست؟
IARC در ۲۰۲۳ آسپارتام را در گروه 2B یعنی «احتمالاً سرطانزا» گذاشت، بر پایهٔ شواهد محدود. همزمان JECFA سقف مجاز روزانه را همان ۴۰ میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن نگه داشت.[۸][۷]
چند قوطی در روز از سقف آسپارتام میگذرد؟
در مثال WHO، فرد ۷۰ کیلویی با قوطیهای ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیگرمی باید بیش از ۹ تا ۱۴ قوطی در روز بنوشد. سقف مجاز مرز ایمنی است، نه مقدار توصیهشده.[۷]
منابع (۲۰)
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Beverages, carbonated, low calorie, cola or pepper-type, with aspartame, contains caffeine. FDC ID 175099. fdc.nal.usda.gov/food-details/175099/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Beverages, carbonated, low calorie, cola or pepper-type, with aspartame, without caffeine. FDC ID 174850. fdc.nal.usda.gov/food-details/174850/nutrients
- USDA FoodData Central, SR Legacy. Beverages, carbonated, cola, regular. FDC ID 174852. fdc.nal.usda.gov/food-details/174852/nutrients
- U.S. Food and Drug Administration. Daily Value on the Nutrition and Supplement Facts Labels. fda.gov/food/nutrition-facts-label/daily-value-nutrition-and-supplement-facts-labels
- World Health Organization. Use of non-sugar sweeteners: WHO guideline. WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight control in newly released guideline. 15 May 2023. who.int/news/item/15-05-2023-who-advises-not-to-use-non-sugar-sweeteners-for-weight-control-in-newly-released-guideline
- U.S. Food and Drug Administration. 21 CFR 101.60(b)(1): Nutrient content claims for the calorie content of foods ("calorie free"). eCFR. ecfr.gov/current/title-21/section-101.60
- World Health Organization, IARC, FAO. Aspartame hazard and risk assessment results released. 14 July 2023. who.int/news/item/14-07-2023-aspartame-hazard-and-risk-assessment-results-released
- Riboli E, Beland FA, Lachenmeier DW, et al. Carcinogenicity of aspartame, methyleugenol, and isoeugenol. Lancet Oncology. 2023;24(8):848–850. doi.org/10.1016/S1470-2045(23)00341-8
- EFSA Panel on Food Additives and Nutrient Sources added to Food (ANS). Scientific Opinion on the re-evaluation of aspartame (E 951) as a food additive. EFSA Journal. 2013;11(12):3496. doi.org/10.2903/j.efsa.2013.3496
- U.S. Food and Drug Administration. 21 CFR 172.804: Aspartame. eCFR. ecfr.gov/current/title-21/section-172.804
- U.S. Food and Drug Administration. Spilling the beans: how much caffeine is too much? Consumer Update. fda.gov/consumers/consumer-updates/spilling-beans-how-much-caffeine-too-much
- EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal. 2015;13(5):4102. doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4102
- Reddy A, Norris DF, Momeni SS, Waldo B, Ruby JD. The pH of beverages in the United States. Journal of the American Dental Association. 2016;147(4):255–263. doi.org/10.1016/j.adaj.2015.10.019
- O'Toole S, Mullan F. The role of the diet in tooth wear. British Dental Journal. 2018;224(5):379–383. doi.org/10.1038/sj.bdj.2018.127
- Edwards M, Ashwood R, Littlewood S, et al. A videofluoroscopic comparison of straw and cup drinking: the potential influence on dental erosion. British Dental Journal. 1998;185(5):244–249. doi.org/10.1038/sj.bdj.4809782
- U.S. Food and Drug Administration. Questions and answers on the occurrence of benzene in soft drinks and other beverages. fda.gov/food/environmental-contaminants-food/questions-and-answers-occurrence-benzene-soft-drinks-and-other-beverages
- Halldorsson TI, Strøm M, Petersen SB, Olsen SF. Intake of artificially sweetened soft drinks and risk of preterm delivery: a prospective cohort study in 59,334 Danish pregnant women. American Journal of Clinical Nutrition. 2010;92(3):626–633. doi.org/10.3945/ajcn.2009.28968
- Lin J, Curhan GC. Associations of sugar and artificially sweetened soda with albuminuria and kidney function decline in women. Clinical Journal of the American Society of Nephrology. 2011;6(1):160–166. doi.org/10.2215/CJN.03260410
- Imamura F, O'Connor L, Ye Z, et al. Consumption of sugar sweetened beverages, artificially sweetened beverages, and fruit juice and incidence of type 2 diabetes: systematic review, meta-analysis, and estimation of population attributable fraction. BMJ. 2015;351:h3576. doi.org/10.1136/bmj.h3576
- Suez J, Cohen Y, Valdés-Mas R, et al. Personalized microbiome-driven effects of non-nutritive sweeteners on human glucose tolerance. Cell. 2022;185(18):3307–3328.e19. doi.org/10.1016/j.cell.2022.07.016
به‌روزرسانی: ۱ آبان ۱۴۰۵. این محتوا آموزشی است و جایگزین مشاورهٔ پزشک یا متخصص تغذیه نیست.
بیشتر دربارهٔ نوشابه زیرو
برندهایی که نوشابه زیرو یا فرآورده‌اش را عرضه می‌کنند
